Alles over fossiele zee egels

Alles over fossiele zee egels

Alles over fossiele zee egels

Alles over fossiele zee egels

Geplaatst op 29-3-2019 door Ibe van Oort

Alles over fossiele Zee-egels!

Deze week alles over fossiele zee-egels dit omdat ik deze week een collectie zee-egels heb mogen ontvangen van een oud geo lid waardoor mijn eigen collectie is verdubbeld! En we hadden ook nog geen blog over deze fossiele organismen die door het algemeen voorkomen en verschijningsvormen zeker de moeite waard zijn om eens nader te bekijken.

Wat zijn zee-egels

De Echinoidea (Zee-egels) zijn een aparte klasse binnen de stekelhuidigen. Onder de Echinoidea vallen onder andere de zee-appels, Zeeklitten, en zanddollars. Zee-egels zijn min of meer bolvormig, ovaal, hartvormig of schijfvormig. Zij hebben een orgaan de zo genaamde lantaarn van aristotiles die fungeert als kaken/mond zodat het voedsel vermalen kan worden. Deze mond bevind zich vaak onder op de zee-egel. De anus zit aan de onder zij of bovenkant. Zee-egels hebben een skelet dat bestaat uit kleine plaatjes, op deze plaatjes zitten bobbels (de tuberkels) waar de stekels aan vast gehecht zitten. Sommige stekels verankeren de zee-egels in de bodem en andere hebben een beschermende functie. Er zijn zelfs enkele zee-egels bekend die met deze stekels gif uit kunnen stoten. De gemiddelde recente levende zee-egel soorten zijn zo’n 3 tot 10 centimeter in lengte.

* Foto 1; Echinoidea sp, / Viller sur Mer, Normandië, Frankrijk / Laat krijt (Eigen vondst)
* Foto 2; Echinicorys obliqua / Mors, Dennemarken / Paleoceen, Daniaan

Evolutie van zee-egels

De 1e zee-egels Ordovisicum
De oudste zee-egelrestanten stammen uit het Ordovisicum en zijn zo’n 450 miljoen jaar oud. Het waren primitieve egels die zouden grazen op algenkorsten. Deze eerste zee-egels leefden in de rustige delen van ondiepe voedselrijke zeeën. Destijds waren de zee-egels nog erg onsuccesvol omdat zij grote concurrentie hadden van andere grazers.
De opkomst in het Jura
Aan het begin van de jura periode zo’n 210 miljoen jaar geleden komt verandering in de positie van de zee-egels. Door hun lichaam aan te passen aan de omstandigheden konden de zee-egels nieuwe gebieden exploiteren en hierdoor hun concurrenten te slim af zijn. De belangrijkste stappen in deze evolutie waren dat de zee-egels niet langer alleen rond bleven (regulaire zee-egels). Er ontstonden allerlei vormen ovale, halfronde, hartvormige zee-egels enzovoort (iregulaire zee-egels). Daarnaast veranderde de positie van de organen, tot nu toe zat de mond onder en de anus boven. In het jura verschijnen echter de eerste egels die de mond aan de zijkant hebben en ook een anus die zich naar een andere positie verplaatst. Ook worden de stekels kleiner en nemen in aantal toe. Het dieet veranderd en varieert per groepen zee-egels. Niet alleen zijn er algengrazers er zijn ook soorten die door het sediment zeven op zoek naar voedseldeeltjes enzovoort. Door alle veranderingen zijn zee-egels tot op de dag van vandaar erg succesvol.

De fossiele zee-egels

Vaak nemen de zee-egels in amateur-collecties een ondergeschikte plaats in. Dit is zonde want door de enorme verscheidenheid aan vormen en hun algemene voorkomen zijn ook zeker fossiele zee-egels de moeite waard om te verzamelen. Zee-egels hebben een grote kans om te fossiliseren omdat zij allemaal een hard kalkstenen skelet hebben en stekels. Niet alleen het skelet blijft goed bewaard maar ook de stekels zijn erg hard en fossiliseren dus goed. Er worden zowel losse stekels gevonden als stekels die nog aan het skelet vast zitten.

* Foto 1; Heteraster oblongus / Morella, Spanje / Aptiaan, Krijt
* Foto 2; Echinocorys sulcata / Wüllen, Duitsland / Turoniaan, Krijt

Regulair en iregulair

Het is net al even genoemd regulair en iregulair deze twee termen hebben van belang op de bouw van de zee-egel, de vorm en de plek waar de anus zich bevind. Zoals vermeld zijn de regulaire zee egels de primitivere soorten en zijn de iregulaire soorten beter ontwikkeld. De precieze verschillen zijn hier onder aangegeven.
Definitie reguaire zee egels;
- 5stralig symetrisch
- aanus aan de bovenkant
- mond aan de onderkant
Definitie iregulaire zee egels
- Mond aan de onderkant & anus aan de onder/zijkant

- Minder regelmatige vormen
- slechts 2zijdig symmetrisch

Fotoshow

Zoals gebruikelijk nog een aantal foto’s van in dit geval zee egels;

* Foto 1; Stekels van Glymnocidaris sp, / Rich, Marokko / Jura, Aaleniaan +/- 175 MA
* Foto 2; Echinolampas burdigalensis / Lesparre, Medock, Frankrijk / Eoceen

* Foto 1; Rotuloidea fimbrata / Etheridge, Westelijke Sahara, Marokko 
* Foto 2; Echinolampas ovalis / Blaignan, Frankrijk / boven Eoceen

* Foto 1; stekel Cidaris faujasi / St. Pietersberg, Limburg, Nederland / Laat krijt, Maastrichtiaan
* Foto 2; Echinolampas calvimontana / Chavingon frankrijk / Eoceen
zee egels, Fossiele zee egels, Fossiel, Fossielen, Fossielen verzamelen, echinodermata, echinoidea

Reacties



Let op: HTML wordt niet vertaald!